"Skoro w dyskusjach publicznych wciąż dominują koszty programów szczepień, warto pokazać, ile kosztów udało się dzięki nim uniknąć" — napisała prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska na Facebooku, komentując publikację.

Analiza PLOS Medicine

Rezultaty badania znalazły się w czasopiśmie PLOS Medicine. Autorami opracowania byli badacze związani z London School of Hygiene & Tropical Medicine, Imperial College London oraz New York University, którzy przeanalizowali 173 państwa i porównali koszty z efektami uzyskanymi od 8 grudnia 2020 r. do 8 grudnia 2021 r., czyli w pierwszym roku programu szczepień.

Medonet wyjaśnia, że jako punkt porównania przyjęto scenariusz rzeczywisty oraz modelowy wariant bez użycia szczepionek. Pozostałe warunki epidemii, takie jak restrykcje, zachowania społeczne i pojawianie się następnych odmian wirusa, pozostawiono bez zmian, aby dopiero różnica między tymi dwiema ścieżkami pokazała skalę wpływu szczepień.

Model Watsona SARS-CoV-2

Podstawą obliczeń był wcześniejszy model rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2, opracowany przez Oliviera J. Watsona i współautorów. Konstrukcja uwzględniała między innymi strukturę wieku mieszkańców, tempo szczepień oraz ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, a następnie została dopasowana do danych o nadmiarowych zgonach, co miało ograniczyć znaczenie różnic w oficjalnym raportowaniu COVID-19.

Według szacunków program szczepień zapobiegł około 1,5 mld infekcji oraz 51,5 mln pobytów w szpitalach. W krajach objętych badaniem łączny zysk wyniósł również 353 mln lat życia bez dyskontowania przyszłych korzyści, ponieważ poza czasem przeżytym w pierwszym roku doliczono także kolejne lata osób, których śmierci wtedy uniknięto.

Rachunek kosztów szczepień

Ograniczenie liczby zakażeń miało wymierne znaczenie gospodarcze, ponieważ zmniejszyło zarówno koszty opieki zdrowotnej, jak i nieobecności w pracy. W praktyce oznaczało to mniej osób wymagających leczenia oraz mniej przerw zakłócających aktywność zawodową.

Niewystąpienie części strat produktywności oszacowano na 564 mld dolarów, czyli około 0,73 proc. światowego produktu krajowego brutto. Kolejne 222 mld dolarów, odpowiadające około 0,29 proc. produktu krajowego brutto, stanowiły wydatki lecznicze, których nie poniesiono. Łącznie daje to do 786 mld dolarów korzyści przy nakładach wynoszących 79,4 mld dolarów, a wszystkie kwoty przedstawiono w dolarach z 2021 r.

Przy liczeniu strat związanych z pracą zastosowano ostrożne założenie. Autorzy nie przypisywali gospodarce pełnej wartości przyszłych zarobków osoby chorej albo zmarłej, ponieważ uznali, że może ona zostać zastąpiona, lecz uwzględniali szkody powstałe w okresie zakłócenia pracy. Mimo tak zachowawczego podejścia program szczepień pozostał opłacalny.

COVID-19 i wartość życia

Najtrudniejszą częścią opracowania było przełożenie zdrowia i życia na wartości ekonomiczne. W tym celu naukowcy zastosowali dwie różne metody.

Pierwsza opierała się na tak zwanej wartości statystycznego życia, czyli informacji o tym, ile ludzie byliby skłonni zapłacić za niewielkie zmniejszenie ryzyka zgonu. Po dodaniu unikniętych kosztów leczenia i niewystąpienia strat produktywności całkowitą wartość korzyści oszacowano na 64,3 bln dolarów.

Drugi wariant odnosił się do długości oraz jakości życia. Badacze wycenili lata życia skorygowane o jakość, wykorzystując krajowe progi pokazujące efektywność wydatków ponoszonych w ochronie zdrowia.

Zwrot z programu szczepień

Po zestawieniu tych danych z pozostałymi korzyściami autorzy otrzymali wartość 6,43 bln dolarów. Gdy zastosowano dyskontowanie, czyli obniżenie obecnej wartości korzyści zdrowotnych przypadających na przyszłe lata, rezultat wyniósł 4,82 bln dolarów. Zwrot netto określono na od 59,70 do 809 dolarów za każdego dolara wydanego na szczepienia, przy czym najpierw od wartości korzyści odejmowano koszty, a później dzielono wynik przez nakłady. Rozpiętość wynikała przede wszystkim z różnych metod wyceny zdrowia i życia oraz z tego, czy w rachunku pojawiały się przyszłe korzyści.

Nierówny dostęp do szczepionek

Średni wynik dla świata nie oznaczał identycznych efektów w każdym państwie. Największe korzyści zdrowotne w przeliczeniu na osobę zaszczepioną odnotowano w krajach o wysokich dochodach, które szybciej uzyskały preparaty i sprawniej prowadziły akcję szczepień.

Istotny był także większy odsetek osób starszych. W tej grupie zagrożenie ciężkim COVID-19 było wyższe, dlatego większa była również skala strat możliwych do uniknięcia.

W wielu uboższych państwach szczepienia nie objęły większości populacji przed falą wariantu Delta. Część mieszkańców nabyła odporność po zakażeniu, zanim miała szansę otrzymać szczepionkę.

Kraje najuboższe i zwłoka

Jednocześnie właśnie w państwach o najniższych dochodach uniknięte koszty leczenia oraz niewystąpienie strat produktywności, liczone na zaszczepioną osobę, miały najwyższą wartość w odniesieniu do produktu krajowego brutto na mieszkańca. Nawet mniejsze kwoty miały tam większe znaczenie, ponieważ dostępne zasoby były bardziej ograniczone.

Autorzy uznali ten wynik za argument na rzecz szybszego i bardziej wyrównanego dostępu do szczepionek podczas kolejnych pandemii. Opóźnienia w dostawach oznaczają bowiem utratę części możliwych do osiągnięcia korzyści.

Granice modelu COVID-19

W opracowaniu wskazano również czynniki zmniejszające precyzję wyników. Analiza korzystała z wcześniejszych szacunków dotyczących wpływu szczepień na przebieg epidemii, a pełne dane o wszystkich kosztach produkcji i dystrybucji nie były dostępne. Dodatkowo dla każdego państwa przyjęto jednakowy koszt dostarczenia szczepionek na osobę, choć w rzeczywistości wartości te się różniły.

Do rachunku nie włączono kosztów działań niepożądanych ani czasu pracy przeznaczonego na samo szczepienie. Równocześnie poza analizą pozostały kolejne lata programu, pełne skutki długiego COVID oraz zmiany gospodarcze związane z łagodzeniem restrykcji.

źródło: medonet.pl