Stłuszczeniowa choroba wątroby, jeszcze niedawno uznawana za problem marginalny, dziś staje się jednym z największych wyzwań zdrowotnych na świecie. Według ekspertów nawet jedna trzecia populacji może być nią dotknięta. Specjaliści alarmują, że choroba ta coraz rzadziej wiąże się wyłącznie z alkoholem, a coraz częściej z codziennymi nawykami i stylem życia.
Tempo wzrostu zachorowań na stłuszczeniową chorobę wątroby przewyższa możliwości reagowania systemów ochrony zdrowia na świecie. Zmieniają się zarówno przyczyny, jak i sposób postrzegania tej choroby. Najważniejszy przekaz jest jasny: problem, który dotąd kojarzono głównie z alkoholem, obecnie wynika przede wszystkim z codziennych wyborów dotyczących diety i aktywności fizycznej.
Jak wyjaśnia Medonet stłuszczenie wątroby (SLD, ang. steatotic liver disease) przestaje być traktowane jako niszowa dolegliwość. Jeszcze kilka lat temu choroba ta była niemal jednoznacznie łączona z nadużywaniem alkoholu, dziś jednak coraz częściej mówi się o niej w kontekście zaburzeń metabolicznych, nieprawidłowej diety i siedzącego trybu życia. Alkohol pozostaje tylko jednym z wielu czynników ryzyka.
Nowa definicja choroby — zmiana myślenia o pacjentach
W ostatnich latach zarówno lekarze, jak i pacjenci zaczęli odchodzić od przekonania, że choroby wątroby dotyczą wyłącznie osób nadużywających alkoholu. Prof. Jeffrey Lazarus, ekspert zdrowia publicznego z CUNY Graduate School of Public Health oraz ISGlobal, zwraca uwagę, że obecnie coraz częściej przyczyną są zaburzenia metaboliczne i styl życia. Według niego zmiana podejścia do tej choroby jest nie tylko kwestią języka, ale także sposobu myślenia o pacjentach.
Dotychczasowe nazewnictwo silnie akcentowało związek z alkoholem, co prowadziło do błędnych skojarzeń i stygmatyzacji. Prof. Lazarus podkreśla, że język, jakim opisuje się pacjentów, ma ogromne znaczenie i powinien unikać uproszczeń. Nowa, proponowana nazwa — MASLD (ang. metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease) — ma lepiej oddawać rzeczywiste przyczyny choroby, przestać automatycznie łączyć ją z alkoholem i ułatwić diagnozowanie osób, które nie wpisują się w dotychczasowy stereotyp.
Wielu pacjentów przez lata nie było diagnozowanych, ponieważ nie pasowali do obrazu osoby pijącej alkohol. Prof. Lazarus zaznacza, że MASLD to schorzenie znacznie bardziej złożone, a alkohol jest tylko jednym z jego elementów. Zmiana nazwy ma pomóc zarówno lekarzom, jak i pacjentom zrozumieć, że problem może dotyczyć każdego, niezależnie od spożycia alkoholu.
Europa wobec rosnącego zagrożenia
W Europie przewlekłe choroby wątroby stają się coraz poważniejszym wyzwaniem. Zgodnie z serią artykułów opublikowanych 26 maja w czasopiśmie The Lancet Regional Health — Europe, w których udział wzięło ponad 75 ekspertów z 30 krajów, konieczne jest lepsze zintegrowanie leczenia chorób wątroby z systemami opieki zdrowotnej. Autorzy podkreślają, że Europa musi wyjść poza tradycyjne podejście hepatologiczne i wdrożyć szeroko zakrojone działania na rzecz zdrowia publicznego.
Choroba, która długo pozostaje niewidoczna
Jednym z największych wyzwań związanych z MASLD (SLD) jest jej bezobjawowy przebieg. Choroba przez długi czas nie daje żadnych sygnałów ostrzegawczych, przez co wiele osób nie zdaje sobie sprawy z jej obecności. Prof. Lazarus zwraca uwagę, że diagnoza często pojawia się przypadkowo lub zbyt późno, co utrudnia skuteczne leczenie.
Eksperci podkreślają, że problemem nie jest brak wiedzy na temat choroby, lecz trudności z wdrożeniem odpowiednich działań. Prof. Lazarus zauważa, że istnieją wytyczne i dane dotyczące czynników ryzyka, jednak nie przekładają się one na praktykę. Wskazuje na złożoność systemu ochrony zdrowia, konieczność współpracy specjalistów oraz rolę stylu życia społeczeństwa. Wielu ludzi nie jest świadomych, że powinni być już traktowani jako pacjenci.
Leczenie zaczyna się poza gabinetem lekarskim
Najważniejsze elementy terapii stłuszczeniowej choroby wątroby są jednocześnie najprostsze i najtrudniejsze do wdrożenia. Kluczowa jest zmiana stylu życia — dieta, aktywność fizyczna i kontrola masy ciała. Eksperci przyznają jednak, że to właśnie ten obszar najczęściej zawodzi, ponieważ zmiana nawyków nie jest łatwa w codziennych warunkach.
Prof. Lazarus podkreśla, że należy patrzeć szerzej — na całe społeczeństwo, środowisko i warunki życia. Zmiana diety jest trudna, gdy najłatwiej dostępne są produkty wysoko przetworzone, a aktywność fizyczna bywa utrudniona przez styl życia. Eksperci zwracają uwagę na tzw. determinanty zdrowia, w tym wpływ przemysłu spożywczego, alkoholu i marketingu, które często przyczyniają się do rozwoju choroby.
Potrzeba działań na wielu poziomach
Skuteczna walka z MASLD (SLD) wymaga działań wykraczających poza gabinet lekarski. Konieczne są inicjatywy na poziomie lokalnym, krajowym i globalnym. Prof. Lazarus podkreśla, że nadszedł czas na konkretne działania, a nie kolejne analizy. Zmiana powinna objąć nie tylko medycynę, ale także sposób myślenia o zdrowiu jako wartości kształtowanej każdego dnia.
Choroba ta nie dotyczy już wyłącznie osób nadużywających alkoholu, lecz stała się problemem związanym ze stylem życia większości społeczeństwa. Prof. Lazarus podsumowuje, że MASLD (SLD) to choroba naszych czasów i wymaga zdecydowanej reakcji na wielu płaszczyznach.
źródło: medonet.pl
