Problemy z przewlekłym zmęczeniem, trudności z koncentracją czy nagłe zwiększenie masy ciała bywają przez wiele osób tłumaczone stresem lub nadmiarem codziennych obowiązków. Jednak, jak zauważa na łamach Medonetu lekarka Anna Osowska, schorzenia tarczycy mogą całkowicie zdezorganizować codzienne funkcjonowanie.
W związku ze Światowym Dniem Tarczycy, przypadającym 25 maja, warto przypomnieć, jak istotne jest, by nie lekceważyć sygnałów, które mogą świadczyć o problemach z tym gruczołem.
Relacje osób zmagających się z chorobami tarczycy pokazują, jak bardzo te schorzenia potrafią wpłynąć na życie. Jedna z użytkowniczek forum internetowego opisuje swoje doświadczenia: — Jestem nerwowa, płaczliwa, nie mogę spać, śnią mi się koszmary... Do tego dochodzi przyrost masy ciała, często puchnę na twarzy, nie mogę się skupić, bardzo powoli myślę, jestem taka przyćmiona. Do tej pory byłam bardzo aktywna, teraz jestem słaba, nic mi się nie chce. Raz mam wysoki (96), a raz niski (59) puls. Czy z tą chorobą da się normalnie żyć, bo jestem bliska załamania?
Zaburzenia pracy tarczycy mogą prowadzić do poważnych zmian w codzienności, a ich skutki są znacznie szersze niż tylko pogorszenie samopoczucia. Anna Osowska podkreśla, że te choroby nie dotyczą wyłącznie jednej płci czy określonego wieku. Coraz częściej także mężczyźni dzielą się swoimi doświadczeniami. Jeden z pacjentów wspomina: — Przed diagnozą myślałem, że po prostu się sypię — zero energii, problemy z głową, wszystko mnie męczyło. Po diagnozie tarczycy w końcu zrozumiałem, że to nie lenistwo ani wiek, tylko choroba.
Nieprawidłowości w pracy tarczycy, jeśli nie są leczone, mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Wśród nich wymienia się między innymi zaburzenia pracy nerek, które mogą skutkować niewydolnością, trudności z płodnością i potencją, a także rozwój innych chorób, takich jak schorzenia wątroby, układu sercowo-naczyniowego czy zaburzenia metaboliczne, w tym cukrzyca, osteoporoza oraz dna moczanowa.
Według informacji zamieszczonych na stronie pacjent.gov.pl, u kobiet choroby tarczycy mogą powodować nieregularne cykle miesiączkowe, zaburzenia owulacji, trudności z zajściem w ciążę oraz jej utrzymaniem.
Wydaje się, że obecnie coraz więcej osób zmaga się z chorobami tarczycy lub zna kogoś, kto na nie cierpi. Pojawia się pytanie, czy mamy do czynienia z prawdziwą epidemią tych schorzeń, czy może po prostu lepiej je rozpoznajemy niż kiedyś. Anna Osowska zauważa, że wzrosła świadomość społeczna dotycząca roli tarczycy w organizmie. Duży wpływ na to mają media społecznościowe, seriale poruszające tematykę zdrowotną, a także programy telewizyjne. Jednak, jak podkreśla, wraz ze wzrostem wiedzy pojawia się także problem dezinformacji, która rozprzestrzenia się bardzo szybko.
Specjalistka zwraca uwagę, że choroby tarczycy stały się bardzo powszechne i są szeroko omawiane. Zwiększenie liczby rozpoznań tych schorzeń jest efektem działań profilaktycznych w podstawowej opiece zdrowotnej, takich jak program Moje Zdrowie, a także prowadzenia pacjentów w ramach opieki koordynowanej. Zaburzenia funkcjonowania tarczycy częściej występują u osób z cukrzycą typu 1, niedokrwistością A-B oraz u tych, których bliscy krewni cierpią na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy.
— Jako lekarz zajmujący się pacjentami z chorobami tarczycy w podstawowej opiece zdrowotnej oraz w praktyce endokrynologicznej odczuwam ambiwalencję. Z jednej strony cieszy zainteresowanie pacjentów, ich dociekanie, martwi wzrost zaufania do informacji uzyskanych poza gabinetem lekarskim, rezygnacja z medycyny konwencjonalnej na rzecz niekonwencjonalnej — dodaje w rozmowie z Medonetem.
W ostatnich latach coraz więcej osób nie ignoruje już niepokojących objawów. Anna Osowska zauważa, że wzrosła świadomość dotycząca możliwych powikłań, w tym związanych z otyłością. Pacjenci coraz częściej korzystają z porad dietetyków, którzy mają wiedzę na temat wpływu niedoczynności tarczycy na masę ciała i zalecają wykonanie odpowiednich badań laboratoryjnych, takich jak TSH, fT3, fT4, a także oznaczenie poziomu przeciwciał antyTPO i antyTg. Rozmowy o chorobach tarczycy, zwłaszcza o Hashimoto, pojawiają się nawet podczas rodzinnych spotkań, a temat ten bywa nagłaśniany przez osoby publiczne. Najłatwiej przeoczyć przewlekłe zmęczenie i przyrost masy ciała, dlatego osoby z takimi objawami często są zaskoczone diagnozą.
Lekarka podkreśla, że symptomy związane z chorobami tarczycy bywają niespecyficzne i mogą być mylone z innymi schorzeniami. W okresie pandemii ograniczono diagnostykę w kierunku zaburzeń pracy tarczycy, skupiając się na powikłaniach po zakażeniu koronawirusem, przez co inne choroby zeszły na dalszy plan. U dzieci niekiedy objawy takie jak trudności z zachowaniem są powodem wizyt u psychologa, podczas gdy przyczyną może być nadczynność tarczycy, a nie ADHD.
Niektóre symptomy mogą budzić niepokój, ale nie zawsze jednoznacznie wskazują na chorobę tarczycy. Dlatego ważne jest, by nie stawiać diagnozy samodzielnie, lecz skonsultować się z lekarzem i wykonać odpowiednie badania. Objawy zależą od rodzaju schorzenia i mogą być przeciwstawne. Portal pacjent.gov.pl wymienia różne symptomy, które mogą sugerować niedoczynność lub nadczynność tarczycy.
Choroby tarczycy mogą również prowadzić do objawów ze strony układu nerwowego i psychicznego, takich jak lęki, depresja, zaburzenia snu, drażliwość, pogorszenie pamięci, trudności z koncentracją, niestabilność emocjonalna, nadmierna pobudliwość, zachowania agresywne, a także miastenia tarczycowa, objawiająca się bólem i sztywnością mięśni oraz trudnościami z poruszaniem się.
Anna Osowska zwraca uwagę, że powody nieskutecznego leczenia lub utrzymujących się dolegliwości mogą być bardzo prozaiczne, na przykład nieregularne przyjmowanie leków, brak wykonywania badań kontrolnych czy niezgłaszanie się do lekarza w celu weryfikacji dawki leków. — Dawka leków obliczana jest z uwzględnieniem wagi pacjenta, stąd wahania wagi — intensywne odchudzanie mogą zaburzyć wyrównanie hormonów tarczycy. Leczenie biologiczne stosowane w chorobach onkologicznych równie może spowodować niedoczynność tarczycy — zauważa Osowska.
Specjalistka wskazuje także na ryzyko związane ze stosowaniem suplementów dostępnych bez recepty. Ashwagandha może wpływać na produkcję hormonów tarczycy i nie powinna być stosowana przez osoby z zaburzeniami czynności tego gruczołu. Przypomina również, że hormony tarczycy należy przyjmować na czczo, popijając niewielką ilością wody, natomiast preparaty żelaza powinny być zażywane co najmniej sześć godzin po przyjęciu hormonów.
— Dużym zaskoczeniem jest dla mnie samowolne przerywaniem terapii przez pacjentów oraz stosowanie diet, które są ponoć dedykowane tarczycy. Te i inne metody niekonwencjonalne mają negatywne konsekwencje, zdecydowanie je odradzam. Osoba prawidłowo leczona czuje się dobrze, od osób zdrowych różni je tylko konieczność przyjmowania leków w dawkach wyznaczonych przez lekarza — podsumowuje.
W kwestii dziedziczenia chorób tarczycy Anna Osowska wyjaśnia, że w ich powstawaniu istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne. Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, znane jako choroba Hashimoto, nie jest uznawane za schorzenie dziedziczne, jednak przekazywana jest skłonność do wytwarzania przeciwciał przeciwko antygenom tarczycy. Występowanie niedoczynności tarczycy w rodzinie powinno skłaniać do wykonania badań, zwłaszcza jeśli pojawiają się objawy takie jak uczucie zimna, sucha skóra, przewlekłe zmęczenie, zaparcia, chrypka, obrzęki twarzy, dłoni i podudzi, zespół cieśni nadgarstka czy bezdech senny. Warto pamiętać, że u jednego noworodka na cztery tysiące porodów występuje wrodzona niedoczynność tarczycy, dlatego od 1994 r. wszystkie noworodki w Polsce są objęte badaniami przesiewowymi.
Pojawia się także pytanie, czy styl życia może mieć wpływ na rozwój chorób tarczycy. Lekarka częściowo potwierdza tę zależność, wskazując, że oprócz czynników genetycznych i prozapalnych, istotne znaczenie ma sposób odżywiania. Do prawidłowej pracy tarczycy, jak również mózgu i układu rozrodczego, niezbędny jest jod. Zarówno niedobór, jak i nadmiar tego pierwiastka może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania gruczołu.
— W Polsce od 1997 r. jest obowiązek jodowania soli, gdyż dzienne zapotrzebowanie na jod u dorosłego człowieka wynosi 150 mikrogramów. Coraz więcej osób ze względu na nadciśnienie tętnicze unika soli, stąd wrócił temat niedoboru jodu. Jodowanie wód mineralnych zabezpiecza jod tylko w 10 proc. Mleko w proszku, odżywki dla dzieci są również jodowane, co ma zapobiegać powstawaniu wola z powodu niedoboru jodu i zmniejszonej produkcji hormonów tarczycy. Jod znajduje się w jajach, nabiale, rybach, owocach morza, wodorostach. Ważny jest zatem styl życia, sposób odżywiania. Czy oznacza to konieczność przyjmowania jodu w tabletkach? Jedynie w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią zalecamy suplementację jodu. Zalecana dawka dzienna to 200-250 mikrogramów — podsumowuje lek. Osowska. Kluczowe objawy:
- ciągłe uczucie zmęczenia i senności
- odczuwanie zimna pomimo temperatury otoczenia albo pocenie się
- apatia, zniechęcenie, obniżenie nastroju i stany depresyjne
- problemy skórne
- nagły przyrost masy ciała albo jej spadek
- nieregularne miesiączki
- zmniejszony lub zwiększony apetyt
- opuchnięcie szyi, wole — trudności z mówieniem, powiększona tarczyca może powodować wrażenie ucisku w gardle lub przełyku.
Dodatkowo specjalistka zaznacza, że spożywanie dużych ilości warzyw kapustnych, takich jak kapusta, może ograniczać wchłanianie jodu i negatywnie wpływać na funkcjonowanie tarczycy.
źródło: medonet.pl
