Melatonina, kojarzona głównie z zasypianiem, znalazła się wśród substancji badanych jako możliwe wsparcie terapii glejaka wielopostaciowego. Naukowcy sprawdzają, czy hormon snu może wpłynąć na leczenie nowotworu, który często wraca mimo standardowej terapii.
Jak czytamy w Medonecie, glejak wielopostaciowy należy do najtrudniejszych przeciwników w onkologii. To najczęstszy złośliwy nowotwór mózgu u dorosłych i jeden z najbardziej agresywnych. Autorzy artykułu opublikowanego w serwisie Super opisują, że guz nie tworzy łatwej do usunięcia, wyraźnie odgraniczonej zmiany, lecz wrasta w zdrową tkankę mózgu, przez co pojedyncze komórki mogą pozostać niewidoczne nawet po skutecznej operacji.
Standard leczenia ma swoje ograniczenia
Po zabiegu neurochirurgicznym pacjenci przechodzą także radioterapię i leczenie temozolomidem, lekiem chemioterapeutycznym stosowanym od ponad 20 lat. Znaczenie takiego schematu potwierdziło badanie opublikowane w 2005 r. w "The New England Journal of Medicine", które wykazało poprawę przeżycia u chorych leczonych skojarzoną radiochemioterapią.
Mimo początkowej odpowiedzi na terapię glejak bardzo często odrasta. Temozolomid uszkadza DNA komórek nowotworowych, co ma utrudnić im dalsze podziały. Część komórek potrafi jednak naprawiać takie uszkodzenia, a ważną rolę odgrywa w tym białko MGMT. Gdy jego aktywność jest wysoka, skuteczność chemioterapii wyraźnie maleje.
Komórki, które mogą przetrwać leczenie
Kolejnym problemem są komórki o cechach komórek macierzystych. To one mogą przeżyć leczenie i dać początek nawrotowi guza. Autorzy artykułu w serwisie The Conversation wskazują, że taki mechanizm pomaga wyjaśnić, dlaczego terapia potrafi zniszczyć dużą część nowotworu, ale nie zawsze usuwa chorobę całkowicie.
W tym kontekście badacze przyglądają się melatoninie. Hormon ten jest znany przede wszystkim z udziału w regulacji rytmu dobowego i snu, ale kolejne prace sugerują, że może mieć wpływ także na procesy związane z przeżyciem komórek nowotworowych, stresem oksydacyjnym, stanem zapalnym oraz naprawą DNA.
Laboratorium pokazuje obiecujący kierunek
Według badania z 2025 r., przywoływanego przez Super, połączenie melatoniny z temozolomidem w hodowlach komórek glejaka działało silniej niż każda z tych substancji osobno. Wyniki sugerowały, że melatonina mogła zwiększać wrażliwość komórek nowotworowych na chemioterapię.
Badacze zauważyli też szczególnie silny wpływ hormonu snu na komórki o cechach macierzystych, uznawane za jedną z głównych przyczyn nawrotów glejaka. Autorzy brazylijskiej publikacji podkreślają, że właśnie ten element budzi obecnie największe zainteresowanie naukowców.
Wyniki nie przesądzają jeszcze o leczeniu
Na razie trzeba zachować ostrożność. Większość badań, które zwróciły uwagę naukowców na melatoninę, przeprowadzono na hodowlach komórkowych albo modelach zwierzęcych. W części eksperymentów guzy wszczepiano myszom pod skórę, a nie do mózgu, co ma znaczenie, bo mózg chroni bariera krew-mózg ograniczająca przenikanie wielu substancji.
Nie wiadomo więc, czy efekty obserwowane w laboratorium przełożą się na lepsze rokowania pacjentów. Odpowiedź mogą dać dopiero duże badania kliniczne. Naukowcy zwracają jednak uwagę także na inny możliwy efekt: w badaniach na zwierzętach melatonina łagodziła część zmian neurologicznych wywoływanych przez temozolomid i ograniczała zachowania przypominające depresję.
Eksperci podkreślają, że obecne wyniki nie oznaczają, iż chorzy powinni samodzielnie stosować melatoninę w leczeniu nowotworu. Dawki używane w badaniach bywają znacznie wyższe niż te stosowane przy problemach ze snem, a skuteczność u ludzi nie została jeszcze potwierdzona. Na razie melatonina pozostaje kandydatem do wsparcia terapii, który musi wykazać korzyści w dobrze zaprojektowanych badaniach z udziałem pacjentów.
źródło: medonet.pl
