Władze Wielkiej Brytanii podjęły decyzję o wprowadzeniu zakazu korzystania z mediów społecznościowych przez osoby, które nie ukończyły 16 lat. Nowe przepisy mają na celu ochronę dzieci i umożliwienie im przeżywania dzieciństwa z dala od cyfrowych zagrożeń. Psychiatra dr Aleksandra Lewandowska w rozmowie z Medonetem ostrzega, że każda dodatkowa godzina spędzona w mediach społecznościowych zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia problemów psychicznych, a jej zdaniem eksperyment znany jako "martwa twarz" doskonale obrazuje, jak brak uwagi ze strony rodziców wpływa na najmłodszych. Podkreśla, że wnioski płynące z tego badania pozostają aktualne także w dzisiejszych realiach.
W Wielkiej Brytanii podjęto decyzję o wprowadzeniu ograniczeń dotyczących mediów społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia, co stanowi odpowiedź na rosnące obawy związane z ich negatywnym wpływem na młodzież. W Polsce, podobnie jak wcześniej we Francji czy Norwegii, od 1 września uczniowie szkół podstawowych nie będą mogli używać telefonów komórkowych na terenie placówek. Dr Aleksandra Lewandowska przekonuje, że takie rozwiązanie przyniesie korzyści wszystkim, a w szczególności samym uczniom. Jednak brytyjskie władze zdecydowały się pójść jeszcze dalej, wprowadzając całkowity zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla osób poniżej 16 lat oraz planując dodatkowe ograniczenia, takie jak blokowanie możliwości kontaktowania się z nieznajomymi.
Premier Keir Starmer w oficjalnym oświadczeniu podkreślił, że działania te mają umożliwić dzieciom powrót do prawdziwego dzieciństwa. "Giganci technologiczni mieli swoją szansę (by zapewnić bezpieczeństwo dzieciom — red.) i ponieśli porażkę, ale my interweniujemy, by (…) wyznaczać nową normalność dla przyszłych pokoleń".
Dr Lewandowska na łamach Medonetu zdecydowanie popiera wprowadzenie takich restrykcji. — Każda godzina korzystania z nich zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń psychicznych aż o 13 proc. — przestrzega. Wśród najczęściej obserwowanych problemów wymienia depresję, zaburzenia lękowe, zaburzenia odżywiania oraz zachowania samobójcze, przy czym najbardziej narażone są osoby w wieku od 11 do 15 lat.
Jednak negatywne skutki korzystania z urządzeń ekranowych pojawiają się znacznie wcześniej. Psychiatra zauważa, że już niemal dwie trzecie dzieci mających od sześciu miesięcy do niespełna siedmiu lat regularnie używa smartfonów lub tabletów, a jedna czwarta z nich robi to każdego dnia. — Co więcej, blisko 70 proc. rodziców tych dzieci udostępnia im urządzenia. "Muszę się zająć własnymi sprawami" — bardzo często mówią rodzice, nie zdając sobie sprawy, co tak naprawdę robią własnym dzieciom. A konsekwencje mogą być naprawdę bardzo poważne — podkreśla dr Lewandowska.
Wczesny kontakt z urządzeniami cyfrowymi może prowadzić do zaburzeń w rozwoju mózgu dziecka. — Badania wyraźnie pokazują, że im wcześniej do tego dochodzi, tym większe są opóźnienia w rozwoju mowy, języka, pamięci, umiejętności koncentracji, elastyczności myślenia (czyli funkcji poznawczych). Jednym słowem, rodzice sami marnują szansę na prawidłowy rozwój własnych dzieci (choć oczywiście nie zdają sobie z tego sprawy). To jednak nie koniec.
Rodzice często zastanawiają się, dlaczego młodsze pokolenie wydaje się mniej odporne psychicznie. Jednak trudno oczekiwać, by dzieci rozwijały tę odporność, jeśli od najmłodszych lat spędzają czas przed ekranami zamiast poznawać świat poprzez kontakt z dorosłymi. Specjalistka podkreśla, że to właśnie relacje z opiekunami uczą dziecko, jak funkcjonuje rzeczywistość i jak na nią reagować. Telefon nie jest w stanie zastąpić tej nauki.
Znaczenie kontaktu dziecka z rodzicem zostało ukazane w eksperymencie przeprowadzonym przez amerykańskiego psychologa Edwarda Tronicka w latach siedemdziesiątych XX wieku, znanym jako "martwa twarz". — To najlepszy moment, by go przypomnieć — mówi Aleksandra Lewandowska i dodaje: — Choć dziś budzi ono pewne wątpliwości etyczne, stało się jednym z najważniejszych dowodów na to, jak fundamentalne dla rozwoju dziecka są relacja, uważność i emocjonalna dostępność rodzica. Ta lekcja pozostaje aktualna również dziś w świecie, w którym coraz częściej konkurują o nie ekrany.
Eksperyment "martwej twarzy" składał się z trzech części. Najpierw matka bawiła się z niemowlęciem, utrzymując kontakt wzrokowy, uśmiechając się i rozmawiając, na co dziecko odpowiadało radośnie, gestykulując i wokalizując. Następnie, w fazie określanej jako "martwa twarz", matka przestawała reagować, a jej twarz stawała się nieruchoma. Dziecko początkowo intensyfikowało próby nawiązania kontaktu, ale gdy nie uzyskiwało odpowiedzi, pojawiał się u niego niepokój, płacz i wycofanie. W ostatnim etapie matka wracała do interakcji, a większość dzieci stopniowo odzyskiwała poczucie bezpieczeństwa, choć przez pewien czas pozostawały ostrożne.
— To było tylko krótkie doświadczenie, ale doskonale pokazało, jak ogromne znaczenie dla rozwoju dziecka ma responsywna obecność dorosłego. To właśnie w relacji z rodzicem dziecko uczy się rozpoznawania emocji, regulowania napięcia, radzenia sobie z frustracją oraz budowania poczucia bezpieczeństwa. Jeżeli znaczną część dzieciństwa zaczynają zajmować ekrany, a czas przeznaczony na wspólne rozmowy, zabawę i kontakt z bliskimi staje się ograniczony, dziecko może mieć mniej okazji do rozwijania tych umiejętności — zwraca uwagę ekspertka.
Dr Lewandowska podkreśla, że świat cyfrowy oferuje natychmiastowe bodźce i szybkie nagrody, ale nie uczy, jak radzić sobie z rozczarowaniem czy budować relacje, co jest możliwe tylko w codziennych kontaktach z innymi ludźmi. — Dodatkowo media społecznościowe często prezentują nierealistyczny obraz rzeczywistości. Młodzi ludzie porównują swoje codzienne życie z wyidealizowanymi fragmentami życia innych, co może sprzyjać poczuciu bycia gorszym, obniżeniu samooceny, osamotnieniu — tłumaczy.
W połączeniu z doświadczeniem cyberprzemocy, odrzucenia lub kryzysu emocjonalnego może to prowadzić do znacznego pogorszenia dobrostanu psychicznego. — Wówczas pod wpływem destrukcyjnych treści pojawiających się w sieci u części szczególnie wrażliwych nastolatków zwiększa się ryzyko zachowań autodestrukcyjnych, w tym samookaleczeń czy podejmowania innych niebezpiecznych działań.
Nie jest to jednak jedyne zagrożenie. Wyniki badań obrazowych pokazują, jak zmieniają się poszczególne obszary mózgu u dzieci, które spędzają dużo czasu z urządzeniami elektronicznymi. — Im wcześniej ją dostaną i im dłużej z niej korzystają, tym słabiej rozwinięte są obszary mózgu związane m.in. z umiejętnościami komunikacyjnymi i z empatią. Stąd impulsywność lub przeciwnie — "zamrożenie" emocji, kłopoty ze snem, z koncentracją (TU przeczytasz o zjawisku "popcornowego mózgu" u dzieci).
— Często pojawiają się u mnie rodzice, którzy mówią: "Moje dziecko na pewno ma ADHD" albo "To na pewno autyzm, bo nie jest emocjonalne, nie reaguje tak, jak inne dzieci na drugiego człowieka". Zaczynamy diagnozę i co się okazuje? Że dziecko już w wieku sześciu miesięcy korzystało z tabletu i to jest już jego codzienność, a jeśli tak, to obszar mózgu odpowiedzialny za empatię jest często deficytowy — mówi lekarka. — A najgorzej, jeśli dziecko nie ma jak kształtować i integrować emocji w relacji z drugim człowiekiem (bo np. rodzice są zajęci).
źródło: medonet.pl
