Od 1 października apteki w Polsce mogą zostać zobowiązane do przyjmowania zużytych opakowań i butelek w ramach systemu kaucyjnego. Jak informuje Medonet, nowe przepisy wywołały sprzeciw w środowisku farmaceutycznym, które alarmuje, że to nie jest ich zadanie. Jeśli rząd nie wycofa się z kontrowersyjnych regulacji, apteki będą musiały pełnić także funkcję punktów zbiórki odpadów.
Farmaceuci z całego kraju podkreślają, że nowe obowiązki nie tylko obniżają bezpieczeństwo pacjentów i lekowe, ale także godzą w prestiż zawodu. Marta Hoszman-Kulisz, farmaceutka i autorka petycji o wyłączenie aptek z systemu kaucyjnego, zwraca uwagę, że apteki nie są miejscem przeznaczonym do magazynowania odpadów. Jej zdaniem, wprowadzenie takiego obowiązku może prowadzić do zagrożenia sanitarnego, zwłaszcza w przypadku leków recepturowych, które wymagają zachowania najwyższych standardów jałowości.
Zgodnie z aktualną wersją ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz rozporządzeniem wykonawczym, od 1 października placówki handlowe, w tym apteki spełniające określone kryteria, będą zobowiązane do przyjmowania opakowań objętych kaucją i zwracania kaucji klientom. Oznacza to, że pacjenci będą mogli przynosić puste butelki i opakowania do aptek, które będą musiały je przyjmować.
Farmaceuci: apteka to nie punkt odbioru śmieci
Farmaceuci stanowczo sprzeciwiają się przekształcaniu aptek w punkty odbioru odpadów. Wskazują, że takie rozwiązanie może realnie zagrozić bezpieczeństwu lekowemu, a także naruszyć rygorystyczne normy sanitarne, które muszą być zachowane przy produkcji leków recepturowych. Marta Hoszman-Kulisz w rozmowie z Medonetem podkreśliła, że wprowadzenie do apteki brudnych opakowań może pogorszyć warunki mikrobiologiczne, co z kolei może prowadzić do kontaminacji leków. Zwróciła także uwagę, że przepisy jasno określają, jakie pomieszczenia mogą znajdować się w aptece, a nie przewidują one miejsca na magazyn odpadów.
Farmaceuci podkreślają również, że ich rola w systemie ochrony zdrowia stale rośnie. Nowe obowiązki związane z systemem kaucyjnym mogą jednak zdegradować ich pozycję. Zwracają uwagę, że obecnie apteki są miejscem, gdzie realizuje się recepty, prowadzi szczepienia oraz edukuje pacjentów. Wprowadzenie dodatkowych zadań, takich jak przyjmowanie butelek, może odciągać farmaceutów od ich podstawowych obowiązków i wydłużać kolejki w aptekach.
Ekspertka zaznacza, że duże sieci handlowe już teraz sygnalizują brak gotowości na wdrożenie nowych przepisów, a farmaceutów obciąża się dodatkowymi zadaniami, które nie są związane z ich wykształceniem i kompetencjami. Przypomina także, że w innych krajach europejskich, takich jak Niemcy, apteki są wyłączone z systemu kaucyjnego.
Opinia eksperta: apteki nie są gotowe na nowe obowiązki
System kaucyjny miał pierwotnie wejść w życie w Polsce od 1 stycznia 2025 r., jednak termin został przesunięty na 1 października. Obecnie trwają prace nad doprecyzowaniem przepisów. Artur Fałek, lekarz i specjalista prawa farmaceutycznego, w rozmowie z Medonetem zauważa, że troska o środowisko i racjonalne gospodarowanie odpadami to ważne cele, jednak apteki nie są odpowiednim miejscem do wdrażania takich rozwiązań.
Ekspert podkreśla, że apteki muszą spełniać rygorystyczne wymogi dotyczące czystości, higieny i często sterylności. Przechowuje się w nich nie tylko gotowe leki, ale także wytwarza leki recepturowe, które wymagają szczególnej dbałości o warunki sanitarne. W takich okolicznościach trudno sobie wyobrazić, by apteki mogły magazynować zużyte opakowania.
Fałek zwraca uwagę, że w sklepach przyjmowanie zużytych butelek jest standardem, ponieważ mają one odpowiednie zaplecze techniczne. W aptekach natomiast nigdy nie funkcjonował taki system, a przepływ towaru odbywa się wyłącznie od farmaceuty do pacjenta. Jego zdaniem, pacjenci mają prawo oczekiwać, że apteka będzie miejscem spełniającym najwyższe standardy nie tylko obsługi, ale także przechowywania produktów.
Zgodnie z nowymi przepisami, obowiązek wdrożenia systemu kaucyjnego będzie dotyczył dużych aptek o powierzchni powyżej 200 m kw., natomiast mniejsze placówki będą mogły przystąpić do systemu dobrowolnie. Ekspert zauważa jednak, że zarówno farmaceuci, jak i właściciele aptek nie są zainteresowani wprowadzeniem takich rozwiązań.
Alternatywy i wątpliwości
Artur Fałek podkreśla, że argumenty farmaceutów są w dużej mierze uzasadnione. Zestawiając wymagania dotyczące aptek z obowiązkiem przyjmowania odpadów, trudno nie przyznać racji środowisku aptekarskiemu. Z drugiej strony, pojawia się pytanie, czy każdy sprzedawca nie powinien brać odpowiedzialności za środowisko. Ekspert sugeruje, że jeśli apteka decyduje się na sprzedaż produktów objętych systemem kaucyjnym, takich jak płynne suplementy, być może powinna rozważyć rezygnację z tego asortymentu, jeśli wdrożenie systemu okaże się zbyt trudne.
Farmaceuci apelują o wyłączenie aptek z systemu kaucyjnego, wskazując na specyfikę swojej pracy i konieczność zachowania najwyższych standardów sanitarnych. W innych krajach europejskich, takich jak Niemcy, apteki nie są objęte tym obowiązkiem, co — zdaniem środowiska — powinno być wzorem także dla Polski.
Artur Fałek to ekspert Kancelarii Doradczej Rafał Piotr Janiszewski, były dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia, specjalizuje się w prawie farmaceutycznym oraz regulacjach dotyczących refundacji i gospodarki lekami.
źródło: medonet.pl
